Czy ka¿dy z nas mo¿e zostaæ cz³owiekiem zamo¿nym i niezale¿nym finansowo? O
korzy¶ciach, jakie mo¿e przynie¶æ ¶wiadome planowanie i kontrola finansów w
naszym codziennym ¿yciu - z dr Andrzejem Fesnakiem, wiceprezesem zarz±du PIPUiF
(Polskiej Izby Po¶redników Ubezpieczeniowych i Finansowych), wyk³adowc±
Europejskiej Akademii Planowania Finansowego i Akademii Ekonomicznej w
Katowicach oraz Szko³y G³ównej Handlowej rozmawia Joanna Wiejak, Redaktor
Naczelny CashFlow&You.
- Czy nasze spo³eczeñstwo jest ¶wiadome jak istotne jest planowanie i
kontrola osobistych finansów w codziennym ¿yciu?
AF: Absolutnie nie. Istnieje wiele problemów zwi±zanych z brakiem tej
¶wiadomo¶ci. Po pierwsze ludzie wierz± w to, ¿e zawsze bêd± mieli pracê, po co
wiêc dzi¶ odk³adaæ 200 z³ kiedy z przysz³ej pensji mogê wzi±æ 400? Po drugie
wiêkszo¶æ woli najpierw p³aciæ innym - czyli wydawaæ co zarobi³a, a jak co¶
zostanie to wtedy inwestowaæ. Nie rozumiej±, ¿e inwestowanie oznacza p³acenie
sobie na pocz±tku. Wiêc je¿eli mamy p³aciæ sobie na koñcu, jak co¶ zostanie, to
najczê¶ciej nie zostaje nic. W efekcie nawet po 30 latach pracy jak raptem kogo¶
zwolni± to jest to dramat, bo nie ma z czego ¿yæ.
Parê lat temu by³o g³o¶no o cz³owieku, który z pistoletem czy no¿em wpad³ do
firmy dzia³aj±cej w systemie argentyñskiego kredytu. ¯ona zachorowa³a i
potrzebowa³ 50 000 z³ na operacjê, wiêc wp³aci³ jedyne 5000 które mia³ i my¶la³
¿e dostanie kredyt. To by³ doros³y mê¿czyzna po 50-tce. Rozumiem dramat osobisty
ludzi, którzy s± chorzy. Ale z drugiej strony s³uchaj±c takich informacji nie
wiadomo czy p³akaæ czy siê ¶miaæ z naiwno¶ci tego pana. Dlaczego doros³y
cz³owiek nie rozumie podstawowych mechanizmów finansowych? Dlaczego po 30 latach
pracy nie ma w³asnych pieniêdzy? Dlaczego nie ma nawet zdolno¶ci kredytowej?
Pewnie nie tylko dlatego, ¿e za ma³o zarabia³, ale równie¿ dlatego, ¿e wszystko
co zarobi³ - wyda³. To smutne ale prawdziwe....
- Jakie skutki poci±ga za sob± niew³a¶ciwe podej¶cie do finansów i brak
wiedzy o produktach finansowych, rynku, inwestowaniu?
AF: Po pierwsze przez kilkadziesi±t lat pracy niewiele pieniêdzy pojawia
siê u ludzi w formie inwestycji, czy te¿ oszczêdno¶ci, bo je wydaj±. Po drugie
przeciêtni obywatele nie posiadaj± nawyku bogacenia siê - inwestowania oraz
obracania coraz wiêkszymi kwotami. A to oznacza, ¿e pozbawiaj± siê okazji
wygenerowania wiêkszych pieniêdzy. Po trzecie przekazuje siê z³e wzory. Kiedy¶
rekrutowa³em 55 letni± kobietê do pracy. Kiedy zapyta³em ile chce zarabiaæ
sp³onê³a rumieñcem jak nastolatka, spu¶ci³a wzrok i odpowiedzia³a, ¿e u niej w
domu o pieni±dzach nigdy siê nie rozmawia³o, wiêc nie wie. W jej przekonaniu
by³a szlachetna i oddana przysz³emu pracodawcy. Na mnie wywar³a wra¿enie baby,
która przez 35 lat pracy nie nabra³a rozumu w finansach. By³a nauczycielk± -
jak± wiêc postawê mo¿e przekazywaæ innym pokoleniom? ¯eby nie byæ pos±dzonym o
seksizm - innym razem by³ to pan w podobnym wieku. Zg³osi³ siê do punktu obs³ugi
klienta prowadzonego przez fundusz inwestycyjny. Chcia³ zostaæ kierownikiem. Na
to samo pytanie - ile chce zarabiaæ? - odpowiedzia³, ¿e poni¿ej 400 z³
miesiêcznie (rok 1999) bo mu zabior± emeryturê. Fa³szywy wzorzec jest taki, ¿e
ludzie kojarz± bezpieczeñstwo z prac± etatow± lub emerytur± a nie z faktem
posiadania pieniêdzy. Niestety takie przyk³ady mo¿na mno¿yæ ....
- Jak rozumieæ zdrowe podej¶cie do finansów osobistych i planowania
finansowego?
AF: Zdrowy cz³owiek posiada okre¶lone parametry ¿yciowe, które wychodz±
podczas badañ. Ma w³a¶ciwe têtno, wagê, strukturê krwi, jest zdolny do
okre¶lonego wysi³ku fizycznego i mentalnego. Prowadzi zdrowy i higieniczny tryb
¿ycia. Zdrowie finansowe mo¿na opisaæ w tych samych kategoriach. Zdrowy
finansowo cz³owiek prowadzi zdrowy finansowy tryb ¿ycia. A to znaczy, ¿e liczy,
kalkuluje i uk³ada plany. Najpierw tworzy swój bud¿et, potem go oblicza,
kalkuluje i realizuje. "Pañskie oko konia tuczy" - czyli sta³a kontrola w³asnych
finansów daje równie¿ efekty. Zdrowy finansowo cz³owiek tworzy w³asne plany i
strategie finansowe dla siebie. Zawsze cze¶æ pieniêdzy inwestuje. Ponadto
kszta³ci siê w sprawach finansowych oraz inwestycjach. Czyta na ten temat,
uczêszcza na kursy. Zastanawia siê jak zarobiæ ¿eby zainwestowaæ - a nie jak
zrobiæ ¿eby wydaæ. Ogranicza koszty. Pozbywa siê z³ych d³ugów - bezsensownych
zakupów kart± kredytow± - bo by³o tanio. To takie proste. Kupisz tanio ³opatê i
kilof bo by³a przecena? Pewnie nie, bo nie jest ci to potrzebne i to wiesz
intuicyjnie. Ale jak zobaczysz ciuchy, p³yty, lub "co¶ dla domu" - to raptem
okazuje siê, ¿e zdrowy rozs±dek gdzie¶ ginie. Niech ka¿dy stanie przed w³asn±
szaf± - to zobaczy ile racjonalnych i sensownych zakupów dokona³. A pozosta³ym
¿yczê 3 przeprowadzek w roku. Wtedy przekonaj± siê - ile maj± tak naprawdê
potrzebnych rzeczy, a ile potrzebnych inaczej....
- Dziêkujê za rozmowê. Wszystkich zachêcam do zapoznania siê równie¿ z
tre¶ci± wywiadu, w którym dr Andrzej Fesnak prezentuje koncepcjê
Narodowego Programu Edukacji Finansowej. Program, który uczy jak w
zaplanowany sposób zostaæ cz³owiekiem zamo¿nym, to dla ka¿dego szansa na lepsze
¿ycie i my¶lê, ¿e warto po¶wiêciæ chwilê czasu, aby przyjrzeæ siê z bliska jego
za³o¿eniom.
Wywiad przeprowadzi³a:
Joanna Wiejak, Redaktor Naczelny CashFlow&You
